Қазақстан Республикасы Президентінің жолдауына сай 01 қаңтар 2022 жылы бірқатар нормаларға өзгерістер жасалды. Оның ішінде Қазақстан Республикасы Азаматтық процессуалдық кодексіне /бұдан әрі-АПК/ негізді толықтырулар енгізілді. Ол азаматтық іс бойынша сотқа дейінгі хаттама жүргізу, үлгілі шешім және тағы басқалар.
Бүгінгі сөз азаматтық іс жүргізу бойынша орын алған, АПК-нің 32-бабында енгізілген толықтыру - аумақтық соттылық туралы. Бекітілген норма мәтіні бойынша тараптар осы істің аумақтық соттылығын, оның ішінде істі сот талқылауына дайындау сатысындағы соттың іс жүргізуінде жатқан істер бойынша да аумақтық соттылықты өзара келісім бойынша өзгерте алады. Осы Кодекстің 31-бабында белгіленген соттылықты тараптардың келісімімен өзгертуге болмайды.
Жаңа норманын толық және кідірусіз орындалуы мақсатында оның орындалу ерекшеліктеріне тоқталған жөн.
Талап қою сот өндірісіне қабылданып, азаматтық іс қозғалғаннан кейін, істі сот талқылауына дайындау барысында төрағалық етуші тараптарға аумақтық соттылықтың орын алу ерекшеліктерін түсіндіргені абзал.
Ереженің орындалуы үшін тараптар сотқа аумақтық соттылықты қолдану туралы талап-тілек білдіреді.
Талап тілек іске қатысушы тараптарды хабарландыра отырып, алдын ала тындауда қаралады. Сот отырысының өтетін орны, уақыты мен тәртібі туралы жеткілікті дәрежеде хабарланған тараптардың сот отырысына келмеуі талап тілекті қарауға кедергі келтірмейді.
Талап тілекті қарау нәтижесінде төрағалық етуші ұйғарым шығарады.
Осылайша, ақпараттық жүйе талап қоюды қайта бөлуді жүзеге асырады. Қайта бөлу республикалық соттардың жүктемесі есебімен жүргізіледі. Ұйғарымды орындау АПК-нің істі соттылығы бойынша жолдау нормаларымен реттеледі.
Ұйғарым зағды күшіне енгеннен кейін іс тиісті сотқа мәні бойынша қарауға жолданады.
Аймақтық соттылық ережелерін қолдану істі сот талқылауына дайындау аяқталғанға дейін орын алуы мүмкін. Істің қараудыңкейінгі сатыларында соттылықты өзгерту туралы өтініштер қаралмайды.
Процессуалдық заңда өзгеріс соттардың арасындағы жүктемені теңестіретінін назарға алсақ, ол өз кезегінде істердің бекітілген процессуалдық мерзімде толық қаралуын және республика аумағында біртекті сот тәжрибесінің қалыптасуына септігін тигізетіні сөзсіз.
Ақмола облысының
кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі
мамандандырылған ауданаралық сотының төрайымы Д.К. Оспанова